ДЯТЛОВЩИНА : информационный портал

Спікер Вярхоўнага Савета 12‑га склікання распавядае пра сваё ваеннае дзяцінства.

— Я неяк ніколі не сустракаў, каб вы ў інтэрв’ю распавядалі пра сваё дзяцінства. Ведаю, што вы пісалі пра гэта ў сваёй кнізе «Беларускі мост», але, зразумела, не ўсе чытачы газеты маглі яе сустрэць. Вам зараз ужо 71 год, і відавочна, ёсць што ўзгадаць. Урэшце, далёка не кожны з сучасных беларускіх палітыкаў можа сказаць, што застаў Другую сусветную вайну…

— У мяне было звычайнае пасляваеннае дзяцінства ў Заходняй Беларусі ў вёсцы Савічы Дзятлаўскага раёна Гродненскай вобласці. У сям’і было чацвёра дзяцей. Пасля вызвалення Беларусі бацька быў прызваны ў войска, і ён пайшоў служыць у польскую армію. Сям’я была каталіцкай, а тады быў такі падыход — католікам прапанавалі выбар, ці служыць у Савецкай Арміі, ці ў Войску Польскiм. Бацька загінуў у канцы 45‑га году, а мы засталіся адны з маці.

— Тады адразу пасля вайны былі працэсы, калі многія сем’і пераязджалі ў Польшчу, і не толькі этнічныя палякі, але беларусы‑католікі.

— Так, родны брат маёй бабкі з’ехаў у Польшчу і жыў там усёй сям’ёй. Можа, і мы з’ехалі б, але не было з чым. Маці адна з намі, чатырма малымі, гэта не выцягнула б.

Я хадзіў у Дзятлаўскую рускую школу, мае малодшыя сястра і брат хадзілі ўжо ў беларускую. А пасля школы паступіў у Львоўскае пажарна‑тэхнічнае вучылішча.

— Дык вайну вы памятаеце?

— Памятаю. Вёска была побач з горадам Дзятлава, і была такая сітуацыя — днём маглі заехаць немцы, а ўначы партызаны.

Немцы патрабавалі выплаты падатку, а партызаны забіралі ўсё, што можна было з’есці і адзець. Аднойчы запатрабавалі, каб дзед аддаў парася, якое цішком гадаваў у Дзятлаве. У вёсцы нічога нельга было трымаць, бо ўсё маглі адабраць. А ў горадзе, у Дзятлаве, стаяў нямецкі гарнізон, і партызаны туды не хадзілі.

Дык вось, мы ўсе — чацвёра малых, маці, дзед — стаялі пад партызанскімі аўтаматамі, і яны пыталіся, ці ёсць кабан. І прымусілі дзеда прызнацца і паабяцаць прывезці кабана назаўтра ў партызанскую зону. І гэта было вельмі рызыкоўна, бо немцы зловяць, спытаюць, куды вязеш кабана — і расстраляюць, а не прывязеш — партызаны паабяцалі расстраляць усіх.